تئوری انتخاب در ارتباط با انتخاب‌ ها و چگونگی و دلایل انجام آن‌هاست. دکتر ویلیام گلاسر

روانپزشک آمریکایی این تئوری را بنا نهاده است. تئوری انتخاب تبیین می‌کند که

ما به عنوان یک انسان برای دست یافتن به آنچه می‌خواهیم چگونه

رفتارمان را انتخاب می‌کنیم.طبق این تئوری تمامی آنچه ما انجام می‌دهیم

یک رفتار است و نیز اینکه همه رفتارها عمدی بوده و از درون ما برانگیخته می‌شوند.

این برخلاف نظر نظریه‌هایی است که می‌گویند ما در دنیایی از کنترل بیرونی زندگی

می کنیم و توسط عوامل بیرونی برانگیخته می‌شویم.

ماشین رفتار :

یکی از مباحث با اهمیتی که دکتر ویلیام گلاسر به آن اشاره داشته است ماشین رفتار است.

او رفتار ما را به ماشینی تشبیه کرد که شامل چهار چرخ احساس، فیزیولوژی، عمل و تفکر است.

دو چرخ جلو از عمل و فکر تشکیل شده‌اند که در راستای یکدیگر قرار دارند و چرخ‌های عقب نیز شامل

احساس و فیزیولوژی هستند که تابع مسیر حرکت فکر و عمل هستند.

چهار مفهوم بنیادین

چهار مفهوم بنیادین در تئوری انتخاب عبارتند از:

  • نیازها
  • خواسته‌ها
  • دنیای ادراکی
  • رفتار

تئوری انتخاب بر این دیدگاه بنا نهاده شده است که رفتارهای هر انسان انتخاب ‌های او برای

ارضای نیازهایش است. این رفتارهای هدفمند بیش‌تر از انگیزه‌های درونی سمت و سو می‌گیرند

تا عوامل و محرکهای بیرونی.

تئوری انتخاب به این موضوع اشاره می کند که رفتار ما در هر زمان بهترین تلاش ما برای کنترل

دنیای پیرامونمان و نیز خودمان به عنوان بخشی از این دنیا است، بنابراین ما

باید همواره به گونه‌ای رفتار و انتخاب کنیم که به بهترین نحو نیازهایمان را برآورده کنیم.

براساس این دیدگاه رفتار هر شخص در هر بازه ی زمانی بهترین تلاش  وی برای

برآورده کردن نیازهایش است. شاید این تلاش در واقع مؤثر و مفید نباشد

ولی در عین حال بهترین تلاش او است و به همین دلیل روش‌های واقعیت ‌درمانی سعی دارد

مراجعان را یاری نماید تا از این جنبه که آیا رفتاری که اکنون انتخاب کرده‌اند نیازهایشان

را برآورده می‌کند یا خیر و نیز این‌که آیا به خواسته ‌هایشان رسیده‌اند

یا نه تا رفتارهای خود را ارزیابی نمایند.

پنج نیاز اساسی

پنج نیاز اساسی انسان بر اساس تئوری انتخاب عبارتند از :

  • نیاز به بقا
  • نیاز به عشق و احساس تعلق
  • نیاز به قدرت (موفقیت،ارزشمندی شخصی،شهرت،ثروت)
  • نیاز به آزادی و استقلال
  • نیاز به تفریح

تئوری انتخاب

ده اصل مهم تئوری انتخاب

دکتر ویلیام گلاسر، ده اصل مهم تئوری انتخاب را چنین عنوان می‌نماید

و معتقد است با رعایت این اصول می‌توان در ابتدا آزادی و اختیار

شخصی را تعریف و سپس بازتعریف نمود.

اصل اول: ما مالک هیچ‌کس نیستیم و نمی‌توانیم رفتارهای دیگران را

 کنترل کنیم. ما فقط می‌توانیم رفتارهای خودمان را کنترل کنیم.

اصل دوم: تمام آنچه می‌توانیم از دیگران دریافت کنیم و به

دیگران بدهیم اطلاعات است. این که با اطلاعات چگونه برخورد

کنیم انتخاب خود ما یا دیگران است.

اصل سوم: تمام مشکلات روان شناختی طولانی مدت، از

مشکلات رابطه ای سرچشمه می‌گیرند. مشکلات رابطه ای تا

حدودی علت مشکلات دیگری چون درد، خستگی، ضعف و

برخی بیماری‌های مزمن، که معمولاً به آن‌ها بیماری‌های

سیستم ایمنی گفته می‌شود، نیز هستند.

اصل چهارم: مشکلات عاطفی، بخشی از زندگی حال حاضر ما هستند.

 اصل پنچم: وقایع دردناکی که در گذشته برای ما رخ داده ‌است،

اگرچه بر آنچه امروز هستیم تأثیری شگرف داشته، ولی

بازنگری و مرور این گذشته دردناک، بر آنچه امروز لازم است

انجام دهیم، یعنی بهبود بخشیدن به رابطه مهم کنونیمان، اثر

ناچیزی دارد و کمکی به ما نخواهد کرد.

اصل ششم: ما در ذهن خود تصویری ذهنی از دنیای بیرون

داریم که می‌توان آن را دنیای کیفی نامید و ارضای نیازها یعنی

واقعیت بخشیدن به این دنیای کیفی.

اصل هفتم: می‌توانیم نیازهایمان را فقط از طریق تصویر یا

تصاویری که در دنیای مطلوب خود داریم برآورده کنیم. در

حقیقت تنها چیزی که وجود دارد رفتار ما است.

اصل هشتم: تمام آنچه از تولد تا مرگ از ما بروز می دهد،رفتار

است. تمام رفتارهای ما یک رفتار کلی است که از چهار مؤلفه

به هم پیوسته عمل، فکر، احساس و فیزیولوژی تشکیل شده‌است.

اصل نهم: رفتارها انتخاب می‌شوند اما از میان چهار عامل

عمل، فکر، احساس و فیزیولوژی، ما فقط بر روی عمل و فکر

کنترل داریم. برای مثال به جای استفاده از عبارت من افسرده

هستم یا من افسرده شده‌ام، درست آن است که بگوییم: من

افسردگی را انتخاب کرده‌ام یا من افسردگی می‌کنم.

اصل دهم: تمام رفتارهای کلی، انتخاب هستند اما ما فقط بر

مؤلفه‌های عمل و فکر به ‌طور مستقیم و بر مؤلفه‌های

احساس و فیزیولوژی به‌طور غیرمستقیم کنترل داریم، یعنی با

انتخاب شیوه عمل و فکرمان و به واسطه آن‌ها احساسات و

فیزیولوژی خود را نیز می‌توانیم کنترل کنیم.

منبع سوم

دانلود فایل pdf این مقاله
برچسب ها

ارسال نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *